Zelf een pc bouwen

Moederbord op tafel

Haal het bord uit de antistatische zak en leg het op de kartonnen doos waar het in zat. Die doos is stevig, isolerend en precies groot genoeg. Leg de handleiding ernaast en zoek alvast de plattegrond op met alle aansluitingen — die pagina heb je straks drie keer nodig.

Processor plaatsen

Open het socket: duw het metalen hendeltje opzij en omhoog, dan klapt het beugeltje open. Bij Intel zit er een zwart plastic kapje in dat er vanzelf uitspringt als je het beugeltje later sluit — laat dat zitten.

Pak de processor bij de zijkanten, nooit op de onderkant. Op één hoek staat een klein gouden driehoekje. Dat driehoekje moet in dezelfde hoek liggen als het driehoekje dat op het socket gedrukt staat. Laat de cpu dan recht naar beneden in het socket zakken — hij valt er zelf in. Niet duwen, niet wrikken.

Sluit het beugeltje en druk het hendeltje terug naar beneden. Dat voelt alarmerend zwaar bij Intel. Dat hoort zo.

Koelpasta en koeler

Zit er al een grijze laag pasta op de onderkant van je koeler? Dan doe je niets — dat is voorgesmeerde pasta en die is prima. Alleen als de koeler schoon is, breng je zelf pasta aan op het midden van de processor.

Een klodder ter grootte van een erwt is genoeg. Uitsmeren hoeft niet: de druk van de koeler doet dat voor je. Te veel is vervelend maar niet gevaarlijk; te weinig kost je graden.

Zet dan de koeler erop. Bij een luchtkoeler draai je de schroeven kruislings aan: linksboven een paar slagen, rechtsonder een paar slagen, rechtsboven, linksonder, en zo rond tot ze niet verder gaan. Zo komt de druk gelijkmatig op de processor. Handvast is vast genoeg.

Bij een waterkoeler doe je hetzelfde met het pompblok, en schroef je de radiator vast in de kast — bij voorkeur bovenin of voorin, met de slangen naar beneden.

Vergeet de ventilatorstekker niet: die gaat op de pin met het opschrift CPU_FAN. Bij een waterkoeler gaat de pomp naar AIO_PUMP of CPU_FAN en de radiatorventilatoren naar de gewone fan-aansluitingen.

Geheugen plaatsen

Twee reepjes gaan niet naast elkaar, maar om en om. Tel vanaf de processor: sleuf 2 en sleuf 4. Doe je dat verkeerd, dan start de pc wel maar levert je geheugen de helft van zijn snelheid. In de handleiding staan die sleuven als A2 en B2.

Klap de klemmetjes open (aan één of aan beide kanten, dat verschilt per bord). Kijk naar de inkeping in de onderrand van het reepje: die zit niet in het midden, dus er is maar één goede richting. Druk het reepje er recht in, eerst de ene kant, dan de andere, tot de klemmetjes hoorbaar terugklikken.

SSD plaatsen

Zoek de m.2-sleuf: een smal, plat connectortje met op zo'n 8 cm afstand een schroefgaatje of klipje. Zit er een metalen koelplaatje overheen, schroef dat er dan eerst af en trek het plastic beschermfolie van de onderkant.

Steek de ssd onder een hoek van ongeveer 30 graden in de sleuf, tot de gouden contacten net niet meer zichtbaar zijn. Druk hem dan plat naar beneden en zet hem vast met het schroefje of het klipje. Hij blijft niet vanzelf liggen — dat hoort.

Kast klaarmaken

Haal beide zijpanelen eraf — ook die aan de achterkant, want daar lopen straks je kabels. Leg de kast op zijn zij, met de moederbordkant naar boven. Haal alle zakjes en kartonnetjes eruit die er los in liggen.

Kijk nu naar de metalen plaat waar het bord op komt. Daar moeten kleine metalen afstandsbusjes (standoffs) in zitten, precies op de plekken die overeenkomen met de schroefgaten van jouw bord. Meestal zitten ze er al voor ATX-formaat; klopt het niet, dan draai je ze met de hand over naar de goede gaten.

Zit er bij jouw moederbord een los metalen plaatje met uitsparingen voor de usb-poorten? Dat is het achterplaatje. Klik het van binnenuit in de rechthoekige opening aan de achterkant van de kast, met de teksten leesbaar van buitenaf. Het gaat met een stevige klik. Moderne borden hebben dit plaatje al vastzitten — dan sla je dit over.

Moederbord in de kast

Laat het bord schuin zakken zodat de poorten eerst in het achterplaatje schuiven, en leg het dan plat op de busjes. Duw het licht richting de achterkant tot alle schroefgaten precies boven de busjes liggen.

Draai eerst één schroef losjes in het midden, zodat het bord niet meer schuift. Draai daarna de rest erin en maak ze pas op het laatst allemaal vast. Ook hier: handvast. Je schroeft in dun metaal, niet in hout.

Controleer even of geen enkel metalen randje van de kast tegen de onderkant van het bord drukt, en of alle poorten netjes door het achterplaatje steken. Metalen lipjes van het plaatje mogen niet ín een usb-poort zitten.

Voeding monteren

De voeding gaat onderin, met de ventilator naar beneden als er onder de kast een stoffilter en luchtopening zit (bijna altijd). Staat de kast op tapijt of ligt de opening dicht, draai de ventilator dan naar boven.

Schuif hem vanaf de binnen- of achterkant op zijn plek en zet hem vast met de vier schroeven aan de achterkant van de kast. Heb je een modulaire voeding, klik dan nú de kabels erin die je nodig hebt — daar kom je straks veel lastiger bij.

Welke kabels: de brede 24-pins, de 8-pins voor de processor (soms twee), en de stroomkabel(s) voor je videokaart. Sata-stroom pak je erbij als je iets hebt wat er stroom uit trekt: een 2,5-inch ssd of harde schijf, een ventilatorhub, een dvd-speler of een ledstrip.

Ventilatoren en luchtstroom

Het principe is simpel: koele lucht komt er voor en onder in, warme lucht gaat er achter en boven uit. Op elke ventilator staan twee pijltjes — één voor de draairichting en één voor de blaasrichting. Die tweede gebruik je om te bepalen hoe je hem monteert.

Zorg dat er iets meer naar binnen wordt geblazen dan naar buiten (bijvoorbeeld drie voorin, één achterin). Dan staat de kast licht onder druk en wordt er minder stof door de kieren naar binnen gezogen.

De stekkertjes van de ventilatoren gaan op de aansluitingen met SYS_FAN of CHA_FAN. Zitten er te weinig op je bord, gebruik dan een splitter of de ventilatorhub die vaak achterin de kast zit gelijmd. Zo’n hub hangt zelf aan een sata-stroomkabel van de voeding.

Videokaart plaatsen

Zoek de bovenste lange pcie-sleuf, direct onder de processorkoeler. Tel hoeveel sleufjes je kaart aan de achterkant nodig heeft (meestal twee of drie) en schroef precies die afdekplaatjes aan de achterkant van de kast los. Bewaar de schroefjes.

Klap het klemmetje aan het einde van de pcie-sleuf open. Houd de kaart met twee handen vast, zet hem recht boven de sleuf, en druk hem gelijkmatig naar beneden tot je het klemmetje hoort dichtklikken. Zet hem daarna vast met de schroefjes die je net losdraaide.

Stroomkabels aansluiten

Vier aansluitingen, in deze volgorde. Elke stekker heeft een klemmetje dat hoorbaar klikt; hoor je niets, dan zit hij er niet helemaal in.

1. 24-pins in de brede aansluiting op de rechterrand van het moederbord. Dit is de stugste kabel van de bouw — ondersteun het bord met je andere hand.
2. 8-pins processorstroom in de aansluiting linksboven, vlak naast de koeler. Heeft je bord er twee (8+4 of 8+8), sluit ze dan allebei aan als je voeding dat kan.
3. Videokaartstroom in de bovenkant of zijkant van de kaart. Gebruik losse kabels per stekker; vermijd de dubbele uiteinden van één kabel bij kaarten boven de 300 watt.
4. Sata-stroom voor alles wat er verder nog aan hangt: een 2,5-inch ssd of harde schijf, een ventilatorhub, een dvd-speler, een ledstrip of een display aan de voorkant. Eén kabel heeft meestal drie of vier stekkers achter elkaar, dus je kunt ze doorlussen.

De kabeltjes van de kast

Dit is de vervelendste stap en hij duurt vijf minuten. Uit de voorkant van de kast komt een bundel dunne draadjes met piepkleine stekkertjes: POWER SW, RESET SW, POWER LED, HDD LED. Die gaan op een rijtje pinnen rechtsonder op het moederbord, meestal gemarkeerd als F_PANEL.

Alleen bij de twee ledjes maakt plus en min uit (de gekleurde draad is plus, wit of zwart is min). Bij de schakelaars maakt de richting niets uit. Pak de moederbordhandleiding erbij — elk bord legt deze pinnen net anders.

In dezelfde hoek zitten meestal ook de aansluitingen voor de usb-poorten en de koptelefoonaansluiting aan de voorkant van je kast. Die stekkers zijn groter en hebben allemaal een eigen vorm:

• HD AUDIO — koptelefoon en microfoon voorop, linksonder op het bord.
• USB 2.0 / F_USB — blokje van 9 pinnen met één ontbrekende pin.
• USB 3.0 — grote blauwe stekker met een inkeping aan de zijkant.
• USB-C / Type-C — platte rechthoekige stekker, past maar één kant op.

Kabels wegwerken en nalopen

Alles wat je niet nodig hebt gaat achter het moederbord langs, door de gaten met rubberen randen, en wordt daar met de meegeleverde tiewraps of klittenband vastgezet. Dit is geen schoonheidswedstrijd: losse kabels aan de voorkant blokkeren je luchtstroom en kunnen in een ventilator komen.

Loop dan deze lijst langs voordat je stroom erop zet:

• 24-pins en 8-pins processorstroom zitten er allebei volledig in.
• De koelerventilator hangt aan CPU_FAN.
• De videokaart klikt vast in de sleuf en de stroomkabel zit er helemaal in.
• Geen enkele kabel raakt een ventilatorblad. Draai ze met je vinger even rond.
• Er ligt geen losse schroef op het moederbord. Kantel de kast even en luister.
• Het plastic beschermfolie van de koelerbodem is eraf. Serieus, dit gebeurt echt.

Klaar voor de eerste start

Laat de zijpanelen er nog even af — de kans is klein dat er iets mis is, maar als het zo is scheelt het je een hoop schroefwerk. Zet de kast rechtop, sluit je monitorkabel aan op de videokaart (de aansluitingen laag op de achterkant), niet op het moederbord. Toetsenbord, muis en stroomkabel erbij.

Zet dan pas het schakelaartje op de voeding op I.